vrijdag 22 mei 2015

Nieuw boek van Jan Spendel over familienamen

De buitenlandse familienamen in Nederland hebben Jan Spendel zo beziggehouden dat hij in 2013 een verbeterde en aangevulde herdruk van zijn boek Buitenlandse familienamen in Nederland uit 2009 kon laten verschijnen. Maar daarna heeft hij het stuur omgegooid en heeft hij zijn collectie Nederlandse namen in het buitenland vorm gegeven. Onlangs gepubliceerd via Uitgeverij Gopher in Amsterdam. Jan Spendel laat zien dat hij de opgave om een wereldomvattend boek te maken structureel heeft aangepakt en dat is uiteraard geen geringe klus geweest. Buitenlandse namen in Nederland kun je bij wijze van spreken uit de Nederlandse namenvoorraad filteren. Maar waar haal je al die namen vandaan die ooit op Nederlands grondgebied ontstaan zijn en zich over het aardoppervlak verspreid hebben? Achter de Gebruikte literatuur sluit het boek af met een lijst van 29 bladzijden met de relevante website-adressen die Jan bij elkaar heeft gesprokkeld, per land geordend.
Het boek zelf is derhalve ook in geografische compartimenten verdeeld. De Zuid- en Noord-Nederlandse diaspora noemt Jan de emigratie door de eeuwen heen in zijn voorwoord. Je kunt het boek lezen als een beknopte encyclopedie van de Nederlandse emigratiegeschiedenis. Van de Verenigde Staten van Amerika tot Israël plus een apart hoofdstuk over de mennonieten in 50 landen. Het laatste hoofdstuk biedt overigens een overzicht van de verschillende categorieën van de Nederlandse familienamen, zodat de lezer hiermee ook kennis kan verwerven over de familienaamgeschiedenis op zich.

Jan Spendel heeft zich uitgebreid gedocumenteerd; voetnoten heeft hij niet opgenomen, maar hij heeft veel bronnen in de bibliografie vermeld. Vermoedelijk heeft hij er daarbij bewust voor gekozen om de standaardwerken, hoewel hij daar ook schatplichtig aan zal zijn geweest, niet op te nemen. Geen Winkler, geen Debrandere, geen verwijzing naar de Nederlandse FamilienamenBank. Het hoofdstuk over de Verenigde Staten bevat 24 bladzijden en is daarmee het grootste. De Dictionary of American Family Names van Patrick Hanks uit 2003 telt veel namen van Nederlandse komaf. Ook deze titel ontbreekt echter. Maar in Nederland kon men dit driedelige naslagwerk tot voor kort alleen bij het Meertens Instituut in Amsterdam raadplegen. 
Deze omissies werpen geen schaduw over de verdienste van Jan Spendel om andermaal met vlijt en geduld een naamkundig thema op overzichtelijke wijze populair-wetenschappelijk uit te diepen. Te meer daar hij in feite de enige in het Nederlands taalgebied is die dergelijke boeken samenstelt, kunnen we er heel content mee zijn. We zijn benieuwd naar de volgende!

Jan Spendel: Nederlandse familienamen in het buitenland. Van noord en zuid, van toen en nu.
Amsterdam, Gopher, 2015, 409 p.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen