vrijdag 1 februari 2013

Namen in de literatuur - oratie van hoogleraar Karina van Dalen-Oskam

Waarom heeft commissaris Van Veeteren uit de Zweedse krimi's van Hakan Nesser een Nederlandse naam? Nee, deze vraag is niet juist, de vraag moet zijn: Hoe Nederlands is de naam Van Veeteren?
Het antwoord is: Voor de lezers lijkt Van Veeteren een Nederlandse naam, in de eerste plaats allicht door het voorzetsel 'van', maar hij bestaat niet als zodanig. Bovendien is deze naam waarschijnlijk niet zo maar bedacht door de auteur, maar heeft hij er bewust Zweedse woorden in door laten klinken, de vloek "Fan vet" of "Det vete Fan", wat zoiets betekent als 'alleen de duivel weet het', terwijl -vetare in een woord als Kulturvetare iemand met kennis van cultuur aanduidt. De naam Van Veeteren zou begrepen kunnen worden als 'iemand die van de duivel weet'.

De volgende vraag is: Hoe staat het met namen in de literatuur? Al jarenlang onderzoekt Karina van Dalen-Oskam, als een van de weinigen in het Nederlandse taalgebied, als zij daar naast haar andere werkzaamheden gelegenheid voor heeft, eigennamen in romans. Zij analyseert het gebruik en de functies van eigennamen als stilistisch element. Naamgeving is voor schrijvers uiterst belangrijk; een systematische verdieping van naamkundig onderzoek binnen de literatuurwetenschap kan tot saillante inzichten leiden.
Karina was van 2005 tot 2011 onderzoeksleider ICT & Teksten bij het Huygens Instituut en is sindsdien bij het Huygens ING onderzoeksleider van de afdeling Letterkunde. Meer nog, en grootschaliger, kan zij nu aandacht aan namen in de letteren besteden door haar ICT-expertise te beproeven in het project Namescape: "mapping the onymic landscape" - het naamkundige landschap in kaart brengen door een veelheid van teksten in een corpus doorzoekbaar te maken en woorden en begrippen te voorzien van 'tags' (kenmerken).
Inmiddels mag Karina ook met de titel professor worden aangesproken. Zij is bij de Universiteit van Amsterdam tot hoogleraar 'computationele literatuurwetenschap' benoemd. Aanstaande vrijdag, 1 februari 2013, houdt Prof. Dr. K.H. van Dalen-Oskam in de Aula der Universiteit (Singel 411) om 4 uur 's middags haar oratie, getiteld: De stijl van R.

Wie meer wil weten over de hoedanigheid van commissaris Van Veeteren als personage in naamkundig onderzoek leze het artikel 'Nordic Noir: waar komt commissaris Van Veeteren vandaan?'

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen